กป.อพช.ออกแถลงการณ์คัดค้านข้อเสนอ Co-payment ย้ำระบบสุขภาพต้องไม่ผลักภาระค่ารักษาพยาบาลสู่ประชาชน

วันนี้ (21 กรกฎาคม 2569) คณะกรรมการประสานงานองค์กรพัฒนาเอกชน (กป.อพช.) ออกแถลงการณ์แสดงจุดยืนต่อข้อเสนอการแก้ไขพระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ โดยยืนยันว่าระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน และการปฏิรูประบบสุขภาพต้องไม่ลดทอนสิทธิหรือผลักภาระค่าใช้จ่ายไปยังประชาชน โดยเฉพาะผู้มีรายได้น้อย ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยโรคเรื้อรัง

แถลงการณ์ระบุว่า ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติเป็นกลไกสำคัญที่ทำให้ประชาชนทุกคนสามารถเข้าถึงบริการด้านสุขภาพได้อย่างเสมอภาค โดยไม่ถูกจำกัดด้วยฐานะทางเศรษฐกิจ อีกทั้งยังมีส่วนสำคัญในการลดความยากจนและป้องกันไม่ให้ประชาชนต้องล้มละลายจากค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ จนได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติว่าเป็นหนึ่งในความสำเร็จด้านนโยบายสาธารณะของประเทศไทย

อย่างไรก็ตาม จากข้อเสนอของกรรมาธิการสาธารณสุข วุฒิสภา ที่เสนอให้มีการแก้ไขพระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ทั้งในประเด็นการปรับโครงสร้างคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ และการให้ประชาชนร่วมจ่าย (Co-payment) ในการรับบริการรักษาพยาบาล โดยให้เหตุผลถึงข้อจำกัดด้านงบประมาณและภาระทางการเงินของสถานพยาบาลนั้น กป.อพช.เห็นว่า แม้การปฏิรูประบบสุขภาพจะเป็นสิ่งจำเป็น แต่การปฏิรูปต้องไม่กระทบต่อสิทธิในการเข้าถึงบริการของประชาชน

กป.อพช.ระบุว่า การกำหนดให้มีการร่วมจ่ายอาจกลายเป็นอุปสรรคต่อการเข้ารับบริการสุขภาพ โดยเฉพาะในกลุ่มประชาชนเปราะบาง เนื่องจากแม้เป็นค่าใช้จ่ายเพียงเล็กน้อย ก็อาจทำให้ประชาชนชะลอหรือหลีกเลี่ยงการรักษา ส่งผลให้โรครุนแรงขึ้นและมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าในระยะยาว ซึ่งไม่สอดคล้องกับหลักการของระบบหลักประกันสุขภาพที่มุ่งคุ้มครองทุกคนอย่างเท่าเทียม

นอกจากนี้ กป.อพช.เห็นว่า การมีผู้แทนองค์กรประชาชน 9 ด้านเป็นองค์ประกอบของคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ถือเป็นกลไกสำคัญที่เปิดโอกาสให้ผู้ใช้สิทธิมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย ตรวจสอบการใช้งบประมาณ และสะท้อนปัญหาจากพื้นที่ หากมีการปรับลดหรือยกเลิกสัดส่วนดังกล่าว จะทำให้หลักการมีส่วนร่วมของประชาชนอ่อนแอลง และลดความชอบธรรมของระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ

แถลงการณ์ยังชี้ว่า ปัญหาของระบบสุขภาพไทยในปัจจุบันไม่ได้เกิดจากการที่ประชาชนใช้บริการมากเกินไป แต่เกิดจากข้อจำกัดด้านงบประมาณ กำลังคน และการบริหารจัดการระบบสุขภาพ ดังนั้น การผลักภาระค่าใช้จ่ายไปยังประชาชนจึงไม่ใช่แนวทางแก้ไขที่เหมาะสม หากแต่ควรเร่งปฏิรูปโครงสร้างระบบสุขภาพ เพิ่มบุคลากรด้านสาธารณสุข พัฒนาการบริหารงบประมาณ และเสริมสร้างธรรมาภิบาลในการบริหารกองทุนสุขภาพ

พร้อมกันนี้ กป.อพช.ได้เสนอข้อเรียกร้อง 4 ประการ ได้แก่

• ยืนยันว่าระบบหลักประกันสุขภาพเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน และไม่เห็นด้วยกับการกำหนดให้ประชาชนร่วมจ่าย (Co-payment)
• คัดค้านการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายจากประชาชน ณ จุดรับบริการในทุกกรณี พร้อมเสนอให้การจัดหารายได้ของระบบดำเนินการผ่านระบบภาษีที่เป็นธรรมและก้าวหน้า
• ขอให้คงไว้ซึ่งผู้แทนองค์กรประชาชน 9 ด้านในคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เพื่อรักษาหลักการมีส่วนร่วมของประชาชน
• เรียกร้องให้รัฐบาลเดินหน้าปฏิรูประบบสุขภาพอย่างจริงจัง โดยเพิ่มกำลังคนด้านสุขภาพ ลดภาระงานของบุคลากร พัฒนาประสิทธิภาพการบริหารงบประมาณ และเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการกำกับดูแลระบบอย่างโปร่งใส

กป.อพช.ทิ้งท้ายว่า การปฏิรูประบบสุขภาพควรมุ่งสร้างระบบที่มีคุณภาพ เป็นธรรม โปร่งใส และยั่งยืน โดยไม่ลดทอนสิทธิของประชาชน และไม่ผลักภาระค่าใช้จ่ายไปยังผู้ป่วย พร้อมย้ำว่า "สุขภาพเป็นสิทธิขั้นพื้นฐาน มิใช่สิทธิพิเศษของผู้มีฐานะ และระบบสุขภาพที่ดีต้องไม่ทอดทิ้งใครไว้ข้างหลัง"

อ่านแถลงการณ์ฉบับเต็ม คณะกรรมการประสานงานองค์กรพัฒนาเอกชน-กป.อพช.